රටවල් 40 ක තරුණ තරුණියන් සියගණනක් දේශගුණික ක්‍රියාකාරකම් බලගැන්වීමට ඊජිප්තුවට රැස් වෙති

නිසැකවම, දේශගුණික විපර්යාසය පෘථිවිය මේ මොහොතේ මුහුණ දෙන මූලිකම සමාජ-ආර්ථික, දේශපාලන සහ පාරිසරික ගැටලුවය. දේශගුණික විපර්යායේ බිහිසුණු බලපෑම් වැළැක්වීම සඳහා වේගයෙන් වැසෙන කවුළුවක් සමඟ අපට අරගල කිරීමට සිදුව තිබේ. එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ අන්තර් රාජ්‍ය මණ්ඩලයට (IPCC) අනුව, හරිතාගාර වායු විමෝචනය අඩු කිරීම තවදුරටත් ප්‍රමාද කිරීම සැමට ජීවත්විය හැකි අනාගතයක් සුරක්ෂිත කිරීම සඳහා කෙටි හා වේගයෙන් වැසී යන අවස්ථාව මග හැරීමට නියත වශයෙන්ම හේතුවේ. මෙම තත්ත්වය තුළ ගෝලීය තාරුණ්‍යයට දේශගුණික ක්‍රියාකාරකම් සඳහා විශාල කාර්යභාරයක් පැවරේ. ඒ සඳහා ඔවුන් උනන්දු කරලීම සඳහා ඊජිප්තුවේ බ්‍රිතාන්‍ය විශ්ව විද්‍යාලය සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවර්ධන වැඩසටහන මගින් වාර්ෂිකව දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ රාමුගත සම්මුතියේ පාර්ශවකරුවන්ගේ වාර්ෂික හමුව (Conference of Parties- COP) සමාකරණය සංවිධානය කරයි. එය තරුණ නායකත්වයෙන් යුත් දේශගුණ වැඩසටහනක් වන අතර එය COP අනුකරණය කිරීමට සහ දේශගුණික ක්‍රියාකාරකම් සඳහා විසඳුම් ලබා දීමට සාකච්ඡා කිරීමට ලොව පුරා සිසුන් එක් වේදිකාවක් මතට ගෙන එයි. ඒ අනුව අඛණ්ඩව තුන්වන වරටත් මෙවර COP සමාකරණය පසුගියදා ඊජිප්තුවේ බ්‍රිතාන්‍ය විශ්ව විද්‍යාල පරිශ්‍රයේදී ඉතා ආකර්ශණීය ලෙස පැවැත්විණි.

උසස් අධ්‍යාපන හා විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ අමාත්‍යාංශයේ සහ යෞවන හා ක්‍රීඩා අමාත්‍යාංශයේ අනුග්‍රහය යටතේ මෙම වසරේ COP29 සමාකරණය ඊජිප්තුවේ බ්‍රිතාන්‍ය විශ්ව විද්‍යාලය, UNDP ඊජිප්තුව සහ අසර්බයිජාන් රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ඇකඩමිය විසින් සංවිධානය කරන ලදී. 2024 ඔක්තෝබර් 4 සිට 10 දක්වා ඊජිප්තුවේ බ්‍රිතාන්‍ය විශ්ව විද්‍යාලයේ සත්කාරකත්වය යටතේ පැවැත්වුණු මෙම ජාත්‍යන්තර සම්මන්ත්‍රණයයේදී COP29, ආදර්ශ රටවල නියෝජිතයින් සහ ජාත්‍යන්තර දේශගුණික පාර්ශවකරුවන්ගේ නියෝජිතයින් අනුකරණය කිරීම සඳහා රටවල් 40 කින් සහ විශ්ව විද්‍යාල 87 කින් 150 ක් පමණ විශ්ව විද්‍යාල සිසුන් ඇතුළු දේශගුණ ක්‍රියාකාරීත්වයට උනන්දුවක් දක්වන පිරිසක් මෙම සමාකරණයට එක් විය. එහිදී සහභාගිවන්නන් ප්‍රතිපත්ති යෝජනා ඉදිරිපත් කර ඡන්දය ප්‍රකාශ කරනු ලැබූ අතර සැබෑ COP 29 පාර්ශවකරුවන්ගේ සමුළුවේදී ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා දේශගුණ ප්‍රකාශයක් ද සකස්කරනු ලැබීය. මේ සඳහා සහභාගීවුවන්ගේ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවය, සාකච්ඡා, විවේචනාත්මක චින්තනය, සම්මුතිය, ප්‍රසිද්ධ කථා කිරීම, ලිවීම සහ පර්යේෂණ පිළිබඳ කුසලතා වර්ධනය කිරීම සඳහාද වැඩසටහන් සංවිධානය කර තිබූ අතර  ඔවුන් විවිධ රටවල නියෝජිතයන්, තාක්ෂණික විශේෂඥයන් සහ ජාත්‍යන්තර දේශගුණික කොටස්කරුවන්ගේ නියෝජිතයන් වීම පිණිසද පුහුණු කරනු ලැබීය.

මේ දක්වා මෙම සමාකරණයේ අනුවාද තුනක් සංවිධානය කර ඇති අතර ඒ COP27, COP28, සහ COP29 සමාකරණයි. මෙවැනි සමාකරණයක් පැවැත්වීමේ කාලීන අවශ්‍යතාවය හඳුනා ගනිමින්, 2022 වසරේ ඊජිප්තුවේ කයිරෝ අගනුවරදී පැවැත්වුණු දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ රාමුගත සම්මුතියේ පාර්ශවකරුවන්ගේ 27 වැනි සැසිවාරයට සමගාමීව COP27 සමාකරණය සංවිධානය කෙරුණේ ඊජිප්තු උසස් අධ්‍යාපන හා විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ සහ යෞවන හා ක්‍රීඩා අමාත්‍යාංශ, ඊජිප්තුවේ බ්‍රිතාන්‍ය තානාපති කාර්යාලය සහ ඊජිප්තුව සඳහා එක්සත් ජාතීන්ගේ දේශගුණික විපර්යාස ඉහළ පෙළේ ශූරයාගේ සහාය ඇතිවය. සෑම වසරකම, COP සමාකරණයේ සභාපතිවරයා සැබෑ දේශගුණික සමුළුව සඳහා සත්කාරකත්වය සපයන රටෙහි ප්‍රමුඛ පෙළේ අධ්‍යයන ආයතනයක් සමඟ සම්බන්ධවෙමින් මෙම වැඩසටහන පැවැත්වීම සිදුවේ. ඒ අනුව සාර්ථක COP27 සමාකරණයෙන් පසුව මෙතෙක් පැවැත්වූ විශාලතම ශිෂ්‍ය නියෝජනය ඇතුළත් COP28 සමාකරණය සංවිධානය කෙරුණේ එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්‍යයේ සයිඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ ද සම්බන්ධීකරණයෙනි. ඉන් අනතුරුව මෙම වසරේ, COP29 සමාකරණය සඳහා මෙවර දේශගුණ විපර්යාසය පිළිබඳ සැසි වාරය පැවැත්වෙන අසර්බයිජාන් රාජ්‍යතාන්ත්‍රික ඇකඩමිය (ADA විශ්ව විද්‍යාලය) විසින් සත්කාරකත්වය සපයන ලදී. මෙහි ඉලක්කය වූයේ දේශගුණික ක්‍රියාකාරකම් සඳහා තරුණ සහභාගීත්වය තවදුරටත් ඉහළ නැංවීම, දැනුම සහ අත්දැකීම් හුවමාරු කර ගැනීම, සිසුන්ට හඬක් නැගීමට සහ COP29 හි නියෝජනය වීමට මග පෑදීමයි.

2022 වසරේ පැවැත්වුණු COP27 සමාකරණයට රටවල් 25කින් ඊජිප්තු විශ්ව විද්‍යාල 21ක් සහ ජාත්‍යන්තර විශ්ව විද්‍යාල 34ක් නියෝජනය කරමින් 130 දෙනෙකු පමණ සහභාගී වූහ. COP27 සමාකරණයේ ධනාත්මක ප්‍රතිඵල මත, සංවිධානය කෙරුණු COP28 සමාකරණය තවත් සාර්ථකත්වයේ ඉදිරි පිම්මක් තැබූ අතර අයදුම්පත් 2700 කින් සිසුන් 140 ක් ඒ සඳහා තෝරා ගනු ලැබුණි. ඔවුන් රටවල් 34 කින් සහ ලොව පුරා විශ්ව විද්‍යාල 32 කින් තෝරා ගන්නා ලදී. තෝරාගත් නියෝජිතයින්ට ගෝලීය අධ්‍යයන ආයතන සහ සංවිධානවල පළපුරුදු වෘත්තිකයන් විසින් පිරිනමනු ලබන සති දෙකක ධාරිතා වර්ධන වැඩසටහනකටද සහභාගී වීමට හැකි විය. දේශගුණික සාක්ෂරතාවය, ජාත්‍යන්තර දේශගුණික ක්‍රියාමාර්ග, දේශගුණ ක්‍රියාකාරී රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකභාවයේ තරුණයින්ගේ භූමිකාව, විවාදය සහ ගැටුම් නිරාකරණය පිළිබඳව ඔවුන්ට එහිදී පුහුණුව ලබා දෙන ලදී. COP28 ආදර්ශ සම්මන්ත්‍රණය ඊජිප්තුවේ බ්‍රිතාන්‍ය විශ්ව විද්‍යාලයේදී පැවැත්වුණු අතර එහිදී ද සහභාගිවන්නන් විවිධ රටවල නියෝජිතයන්, ප්‍රධාන සාකච්ඡාකරුවන් සහ රාජ්‍ය නොවන ක්‍රියාකාරීන් අනුකරණය කළ අතර, COP28 සමාකරණ සම්මුතියටද ඡන්දය ලබා දුන්හ. අවසාන අදියර වූයේ ඔවුන්ගෙන් පිරිසක් ඩුබායි හිදී පැවති සැබෑ COP28 සඳහා සහභාගී වීම වූ අතර, සහභාගී වූවන්ගෙන් 25 දෙනෙකුට පමණ සමාකරණයේ සම්මුතිය ඉදිරිපත් කිරීමට සහ ඔවුන්ගේ අත්දැකීම් ඉදිරිපත් කිරීමට නිල් සහ හරිත කලාපවල පැවති සැසි තුනකට සහභාගී වීමට අවස්ථාව ලැබුණි. එසේම COP29 සමාකරණයෙන් පසුවද, සහභාගිවන්නන්ගෙන් තවත් 25 දෙනෙකුට සමාකරණයේ සම්මුතිය ඉදිරිපත් කිරීමට සහ ඔවුන්ගේ අත්දැකීම් අසර්බයිජානයේ බකු හිදී COP29 හි නිල් සහ හරිත කලාපවල පැවැත්වෙන සැසි තුනක් හරහා ඉදිරිපත් කිරීමට අවස්ථාව හිමිවනු ඇත.

සුපුන් ළහිරු ප්‍රකාශ්

(ශ්‍රී ලංකාව නියෝජනය කරමින් ඊජිප්තුවේදී වාර්ෂිකව සංවිධානය කෙරෙන COP සමාකරණයක් සඳහා ප්‍රථම වරට සහභාගීවීමට අවස්ථාව ලැබීමෙන් පසු)